http://www.pantip.com/cafe/wahkor/topic/X6479145/X6479145-108.gif 
การค้นและการจับ...ร้านเกมส์ และ ร้านอื่นๆ
ขออธิบายหลักการค้นและการจับที่ชอบด้วยกฎหมาย เพื่อเป็นการให้ความรู้แก่เพื่อนๆชาวร้านเกมส์เอาไว้ป้องกันตนเองจากพวกจอมรีดไถ ผมจะพยายามเขียนโดยใช้ภาษาง่ายๆ เพื่อให้ผู้ที่ไม่รู้กฎหมายสามารถอ่านแล้วเข้าใจได้ด้วยตนเอง นักกฎหมายท่านใดอ่านแล้วกรุณาทำใจ
การค้น (มี 2 กรณี คือ 1.ค้นในที่รโหฐาน และ 2.ค้นตัวบุคคล แต่ผมจะอธิบายเฉพาะเรื่องที่เกี่ยวกับร้านเกมส์คือการค้นในที่รโหฐานเท่านั้น)
การค้นในที่รโหฐาน
-กรณีใดต้องมีหมาย
-กรณีใดไม่ต้องมีหมาย
กรณีที่ต้องมีหมายค้น
หลัก การค้นใน ที่รโหฐาน เพื่อหาตัวคนหรือหาสิ่งของ ต้องมีหมายค้น (รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยม.238 และป.วิ อาญามาตรา 57) และหมายค้นออกได้โดยศาลเท่านั้น
ที่รโหฐาน หมายถึง ที่ต่างๆซึ่งไม่ใช่ที่สาธารณสถาน
ที่สาธารณสถานหมายถึงสถานที่ใดๆซึ่งประชาชนมีความชอบธรรมที่จะเข้าไปได้
ดังนั้นความหมายของที่รโหฐาน จึงหมายถึงสถานที่ใดๆที่ประชาชนไม่มีความชอบธรรมที่จะเข้าไปได้ เช่น เคหสถาน เป็นต้น
เคหสถาน หมายความว่า ที่ซึ่งใช้เป็นที่อยู่อาศัย ฯ (ป.อาญา มาตรา 1(4))
การค้นในสถานที่ใดๆที่ประชาชนไม่มีความชอบธรรมที่จะเข้าไปได้จึงต้องมีหมายค้น
ตัวอย่างของที่สาธารณสถาน (ไม่ต้องมีหมายค้น)
1.ร้านค้า (ฎีกาที่ 1362/2508)
2.ร้านขายกาแฟ (ฎีกาที่ 1732/2516)
3.หญิงติดเบอร์ที่อกเสื้อนั่งในห้องโถงในโรงแรมเพื่อชายเลือกไปร่วมประเวณี เป็นที่สาธารณสถาน (ฎีกาที่ 2075-2079/2519)
4.ห้องโถงในสถานการค้าประเวณีผิดกฎหมายเวลารับแขกมาเที่ยวเป็นสาธารณสถาน (883/2520)
ข้อสังเกต 1.ฎีกาที่ 605/2521 ห้องแถว 2 ชั้น ชั้นล่างเป็นร้านขายของ ชั้นบนเป็นห้องนอน ถือได้ว่าใช้อยู่อาศัยทั้งชั้นบนชั้นล่าง จำเลยขว้างระเบิดทำให้ฝาบ้านประตูบ้าน กระจก ช่องลมล่างเสียหายเป็นความผิดตามป.อาญา ม.222,218
2.หากค้นที่รโหฐานโดยไม่มีหมายค้น และไม่เข้าข้อยกเว้น เจ้าพนักงานที่ทำการค้นอาจมีความผิดฐานเป็นเจ้าพนักงานปฎิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ตามป.อาญามาตรา 157 และผิดฐานบุกรุกด้วย
การค้นโดยไม่ต้องมีหมายค้น
ทำได้ในกรณีดังนี้ (ป.วิอาญามาตรา 92 (1)-(5))
(1)เมื่อมีเสียงร้องให้ช่วยมาจากข้างในที่รโหฐาน
(2)เมื่อปรากฏความผิดซึ่งหน้าซึ่งกระทำลงในที่รโหฐาน
(3)เมื่อบุคคลที่ได้กระทำความผิดซึ่งหน้า ขณะที่ถูกไล่จับหนีเข้าไปหรือมีเหตุอันแน่นแฟ้นควรสงสัยว่าได้เข้าไปซุกซ่อนตัวอยู่ในที่รโหฐานนั้น
(4)เมื่อมีความสงสัยตามสมควรว่าสิ่งของที่ได้มาโดยการกระทำความผิดได้ซ่อนหรืออยู่ในน้นและหากเนิ่นช้ากว่าจะเอาหมายค้นมาได้ สิ่งขิงนั้นจะถูกโยกย้ายไปเสียก่อน
(5)เมื่อที่รโหฐานนั้นผู้จะต้องถูกจับเป็นเจ้าบ้าน และการจับนั้นมีหมายจับตามมาตรา 78
ผลของการค้นโดยมิชอบ
-ผลในทางกฎหมายอาญา
1.ผู้จะถูกค้นต่อสู้หรือขัดขวางการค้น ไม่มีความผิดฐานต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงานและทำร้ายร่างกาย (ฎีกาที่ 575/2483,244/2491,1035/2536)
ฎีกาที่1036/2536 .....เมื่อผู้เสียหายกับพวกเข้าจับกุมจำเลยโดยไม่มีหมายค้นจึงเป็นการจับกุมโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และเป็นการจับกุมโดยไม่มีอำนาจ จำเลยจึงชอบที่จะป้องกันสิทธิของตนให้พ้นจากภยันตรายอันเกิดจากการจับกุมโดยไม่ชอบเช่นนี้ได้ หากจำเลยต่อยผู้เสียหายก็เป็นการกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของตนพอสมควรแก่เหตุ และไม่เป็นความผิดฐานต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงานในการปฏิบัติการตามหน้าที่และทำร้ายร่างกาย
2.เจ้าพนักงานที่ทำการค้นอาจมีความผิดฐานเป็นเจ้าพนักงานปฎิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ตามป.อาญามาตรา 157 และผิดฐานบุกรุกด้วย
ผลในทางกฎหมายแพ่ง
ผู้ค้นต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในการกระทำละเมิดตามปพพ.มาตรา 420,438 (ฎีกาที่ 6301/2541)
ผลในทางกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
1.ของกลางที่ได้ไม่สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ ตามมาตรา 226 เพราะถือว่าได้มาโดยมิชอบ
2.การค้นที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายทำให้การจับไม่ชอบตามไปด้วย (แม้จะจับตามหมายจับ) (ฎีกาที่ 1035/2536) แต่การค้นและการจับที่ไม่ชอบไม่ทำให้การสอบสวนและการฟ้องของอัยการเสียไป (ฎีกาที่ 495/2500,2699/2516)
ข้อสังเกต
1.เมื่อการค้นและการจับไม่ชอบ จะทำให้ของกลางที่จับกุมไม่สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ ตามปวิอาญา มาตรา 226 แม้พนักงานอัยการจะสั่งฟ้อง ศาลก็จะยกฟ้องในที่สุดเพราะไม่มีหลักฐานพิสูจน์ความผิดของจำเลย (ฎีกาที่ 857/2482)
2.การค้นในที่รโหฐานต้องทำกลางวัน คือระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและตก เว้นแต่ ถ้ายังไม่เสร็จจะค้นต่อเวลากลางคืนก็ได้
ความเห็น
1.ร้านเกมส์ในเวลาที่เปิดให้บริการจึงเป็นสาธารณสถาน ไม่ต้องมีหมายค้น
แต่ถ้าเป็นเวลาปิดทำการต้องมีหมายค้น
2.อาจจะมีผู้เห็นแย้งว่า ถ้าร้านเกมส์มีชั้นที่ 2 ใช้เป็นที่อยู่อาศัยด้วย จะต้องมีหมายค้น(ดูฎีกาที่605/2521 ที่เขียนไว้ข้างบน) เรื่องนี้ผมเห็นว่า ในเวลาที่ร้านเปิดทำการควรต้องแยกร้านออกเป็น 2 ส่วน ส่วนชั้นล่างที่เป็นร้านเกมส์ ถือเป็นสาธารณสถานเพราะประชาชนมีความชอบธรรมที่จะเข้าไปเล่นเกมส์ได้ ไม่ต้องมีหมาย (ดูฎีการ้านค้าและร้านกาแฟ) ส่วนชั้นบน รวมทั้งชั้นล่างที่ทำครัวหรือรับประทานอาหารถือเป็นเขตที่อยู่อาศัย เป็นที่รโหฐานต้องมีหมายค้น(เพราะฉะนั้นตำรวจจะเข้าไปหลังร้านหรือชั้นบนเพื่อค้นหาแผ่นเกมส์ที่ละเมิดลิขสิทธิ์โดยไม่มีหมายค้นไม่ได้ ถ้าฝ่าฝืนเข้าไป เราต่อสู้ขัดขวางได้ ถ้าทำพอสมควรแก่เหตุไม่มีความผิด) <!--MsgFile=240-->
จากคุณ : <!--MsgFrom=240-->อาจารย์แมว - [ <!--MsgTime=240-->30 พ.ค. 51 11:35:03 <!--MsgIP=240-->A:125.27.17.138 X: TicketID:137077 ]
การจับ
-โดยมีหมายจับ (ศาลเท่านั้นที่มีอำนาจออกหมายจับ)
-โดยไม่มีหมายจับ
จะอธิบายเฉพาะที่เกี่ยวกับร้านเกมส์ คือการจับโดยไม่มีหมายจับ
หลัก....จะจับได้ต้องมีหมายจับเท่านั้น (แต่ถ้าจับในที่รโหฐานต้องมีทั้งหมายจับและหมายค้น เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น)
ข้อยกเว้น...การจับโดยไม่มีหมายจับ ป.วิอาญา มาตรา 78 ,65,117 ให้อำนาจพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจหรือบุคคลอื่นมีอำนาจจับบุคคลโดยไม่มีหมายจับได้ ดังนี้
1.เมื่อได้กระทำความผิดซึ่งหน้า (ตามมาตรา 80)
2.เมื่อพบบุคคลนั้นกำลังพยายามกระทำความผิด หรือพบโดยมีพฤติการณ์อันควรสงสัยว่าผู้นั้นจะกระทำความผิดฯ
3.เมื่อมีเหตุอันควรสงสัยว่าผู้นั้นได้กระทำความผิดมาแล้วและจะหลบหนี
4.เมื่อมีผู้ขอให้จับโดยแจ้งว่าบุคคลนั้นได้กระทำความผิด และแจ้งด้วยว่าได้ร้องทุกข์ไว้ตามระเบียบแล้ว
5.ตามมาตรา 65 (ไม่เกี่ยวกับร้านเกมส์)
6.กรณีนายประกันจับตามมาตรา 117
ความผิดซึ่งหน้า หมายถึงความผิดซึ่งเห็นกำลังกระทำหรือพบในอาการใดซึ่งแทบจะไม่มีความสงสัยเลยว่าเขาได้กระทำความผิดมาแล้วสดๆ
อำนาจจับของราษฎร
หลัก....ราษฎรไม่มีอำนาจจับ
ข้อยกเว้น....ให้ราษฎรมีอำนาจจับได้ ดังนี้
1.เป็นการกระทำความผิดซึ่งหน้าตามม.80 และความผิดซึ่งหน้านั้นต้องได้ระบุไว้ในบัญชีท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาด้วย (ป.วิอาญาม.79) ได้แก่
1.1ความผิดฐานประทุษร้ายต่อพระบรมราชตระกูล ป.อาญา ม.79 และ 99
1.2ความผิดฐาขบถ ม.101-104
1.3ความผิดฐานขบถนอกราชอาณาจักร ม.105-111
1.4ความผิดต่อทางพระราชไมตรีกับต่างประเทศ ม.112
1.5ความผิดฐานทำอันตรายแก่ธงหรือเครื่องหมายของต่างประเทศ ม.115
1.6ความผิดต่อเจ้าพนักงาน ม.119-122 และ 127
1.7ความผิดฐานหลบหนีจากที่คุมขัง ม.163-166
1.8ความผิดต่อศาสนา ม.172,173
1.9ความผิดฐานก่อการจราจล ม.183,184
1.10ความผิดฐานกระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน ม.185-194 ,196,197 และ199
1.11ฐานปลอมแปลงเงินตรา ม.202-205 , 210
1.12ฐานข่มขืนกระทำชำเรา ม.243-246
1.13ฐานประทุษร้ายแก่ชีวิต ม.249,251
1.14ฐานประทุษร้ายแก่ร่างกาย ม.254-257
1.15ฐานกระทำให้เสื่อมเสียอิสรภาพ ม.268,270 ,276
1.16ฐานลักทรัพย์ ม.288-296
1.17ฐานวิ่งราว ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ และโจรสลัด ม.297-302
1.18ฐานกรรโชก ม.303
2.เจ้าพนักงานผู้จัดการตามหมายจับขอความช่วยเหลือให้จับ (ป.วิอาญาม.82)
ข้อสังเกต ถ้าไม่ใช่กรณีเจ้าพนักงานจัดการตามหมายจับ ราษฎรก็ไม่มีอำนาจจับ
ยกตัวอย่างเช่น ราษฎรจอมรีดไถมาจับร้านเกมส์แม้จะมาจับพร้อมตำรวจและตำรวจเรียกให้ช่วยจับ ตัวราษฎรก็ไม่มีอำนาจจับแม้จะเป็นความผิดซึ่งหน้า และตำรวจเรียกให้จับ เพราะความผิดฐานละเมิดลิขสิทธิ์ไม่ใช่ความผิดซึ่งหน้าตามที่ระบุไว้ในท้ายป.วิอาญา(ดูที่ผมเขียนไว้ข้างบน ข้อ1.1-1.18 ) และตำรวจทีมาจับร้านเกมส์ไม่มีหมายจับ จึงไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะทำให้ราษฎรมีอำนาจจับ
3.กรณีนายประกันจับตามม.117
แต่อย่างไรก็ตาม ราษฎรไม่มีอำนาจจับในที่รโหฐานแม้ว่ากำลังพบเห็นความผิดซึ่งหน้าและเป็นความผิดที่ระบุไว้ในบัญชีท้ายประมวลฯ
ผลของการจับโดยไม่ชอบ
กรณีตำรวจ
1.ผู้ถูกจับอ้างป้องกันได้ ไม่ผิดฐานต่อสู้ขัดขวาง/ทำร้ายร่างกาย
2.ตำรวจมีความผิดฐานหน่วงเหนี่ยวกักขังตามป.อาญา ม.310
3.ตำรวจมีความผิดฐานเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ถูกจับ ป.อาญาม.157
4.ตำรวจต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในการทำละเมิดตามป.พ.พ.ม.420,438
5.การจับโดยไม่ชอบทำให้การคุมขังต่อเนื่องจากการจับนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายหมายตามไปด้วย ผู้ถูกคุมขังยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ปล่อยตัวได้ ตามรัฐธรรมนูญม.240 และป.วิอาญาม.90 (ฎีกาที่ 466/2541)
กรณีราษฎรจับโดยไม่ชอบ
1.ผู้จะถูกจับโต้ตอบกลับมาโดยอ้างป้องกัน ตามป.อาญามาตรา 68 ได้ (ฎีกาที่ 2353/2530)
2.ราษฎรผิดฐานทำให้ผู้อื่นเสียเสรีภาพตาม ป.อาญามาตรา 310
3.ผู้ที่ต่อสู้ขัดขวางการจับโดยไม่ชอบของราษฎรนั้น ไม่มีความผิดตามป.อาญามาตรา 138 เพราะการที่จะผิดตาม ม.138 ต้องเป็นการขัดขวางเจ้าพนักงาน หรือ"ผู้ซึ่งต้องช่วยเจ้าพนักงานตามกฎหมายในการปฎิบัติหน้าที่" ซึ่งหมายความว่า "ผู้ซึ่งต้องช่วยนั้น"ต้องมีอำนาจในการจับก่อน
แต่อย่างไรก็ตาม ตำรวจไม่มีอำนาจจับกุมใดๆ ถ้าหากเป็นความผิดซึ่งยอมความได้หรือความผิดต่อส่วนตัวและความผิดนั้นผู้เสียหายตามกฎหมายไม่ได้แจ้งความร้องทุกข์เอาไว้ (ความผิดตามพ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ เป็นความผิดต่อส่วนตัว ต้องแจ้งความร้องทุกข์ก่อน ตำรวจจึงจะมีอำนาจจับ)
สรุป
1.จับร้านเกมส์ต้องแจ้งความร้องทุกข์ก่อน ตำรวจจึงจะมีอำนาจจับดูเวลาในบันทึกจับกุม กับเวลาที่ลงในบันทึกการแจ้งความ
2.ต้องจับในเวลากลางวัน
3.ถ้าตำรวจมาจับโดยไม่มีหมายจับ ต้องจับในขณะกระทำความผิดซึ่งหน้าคือจับขณะมีคนกำลังเล่นเกมส์ละเมิดลิขสิทธิอยู่เท่านั้น
เพราะฉะนั้น ถ้าเห็นตำรวจมาแต่ไกล ให้รีบปิดสวิทซ์ไฟแล้วยกเครื่องที่เปิดเกมส์ละเมิดลิขสิทธิ์หนีไปเก็บไว้ในส่วนที่เป็นที่อยู่อาศัย หรือใช้วิธีตามแต่เพื่อนจะคิดได้โดยเน้นว่าไม่ให้เป็นความผิดซึ่งหน้า
4.ค้นและจับได้เฉพาะในส่วนที่เป็นร้านเกมส์ ถ้าเป็นส่วนที่อยู่อาศัยก็ค้นและจับไม่ได้ต้องมีหมายค้นและหมายจับ
5.อย่าให้ยกเครื่องไป หรือให้ยกได้เฉพาะเครื่องที่ละเมิด ไม่ใช่ยกไปทั้งหมด ถ้ายกไปทั้งหมดผู้ยกมีความผิดตามกฎหมายอาญา
6.ราษฎรจับร้านเกมส์ไม่ได้ไม่ว่ากรณีใดๆ แม้ตำรวจจะขอให้ช่วยจับ ถ้าฝ่าฝืนราษฎรจะมีความผิดทางอาญา
7.แผ่นเกมส์ละเมิดลิขสิทธิ์ต้องเก็บไว้ในส่วนที่อยู่อาศัย เพราะจะค้นได้ต้องมีหมายค้น ถ้ามันฝ่าฝืนจะเข้าไปค้นทำการป้องกันได้ และฟ้องกลับได้
จำไว้.........สู้อย่างเดียว ....ไม่ต้องจ่ายมัน
